Lek Ladki Yojana Maharashtra 2026: महाराष्ट्र सरकारने राज्यातील मुलींचे भवितव्य उज्ज्वल करण्यासाठी आणि स्त्री भ्रूणहत्या रोखण्यासाठी ‘लेक लाडकी’ (Lek Ladki Scheme) ही अत्यंत महत्त्वाकांक्षी योजना सुरू केली आहे. १ एप्रिल २०२३ नंतर जन्मलेल्या मुलींसाठी ही योजना लागू असून, २०२६ मध्ये या योजनेची व्याप्ती अधिक वाढवण्यात आली आहे. या योजनेअंतर्गत पात्र लाभार्थी मुलीला तिच्या जन्मापासून ती १८ वर्षांची होईपर्यंत टप्प्याटप्प्याने एकूण १,०१,००० रुपये आर्थिक मदत दिली जाते.
गरीब आणि गरजू कुटुंबातील मुलींच्या शिक्षणाचा आणि विवाहाचा आर्थिक भार कमी करणे, हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे. या योजनेचा लाभ नक्की कोणाला मिळणार? पैसे कोणत्या टप्प्यात मिळतील? आणि अर्ज कसा करावा? याची संपूर्ण माहिती खालीलप्रमाणे.
१. लेक लाडकी योजनेचा मुख्य उद्देश
महाराष्ट्र राज्याच्या महिला व बालविकास विभागाने ही योजना ‘माजी कन्या भाग्यश्री’ योजनेची जागा घेत अधिक व्यापक स्वरूपात आणली आहे.
- स्त्री जन्मदर वाढवणे: मुलींच्या जन्माचे स्वागत समाजात आनंदाने व्हावे.
- शिक्षण प्रोत्साहन: मुलींना आर्थिक कारणांमुळे शिक्षण सोडावे लागू नये.
- बालविवाह रोखणे: मुलगी १८ वर्षांची होईपर्यंत हा निधी सरकारकडे सुरक्षित राहतो, ज्यामुळे बालविवाहाला आळा बसतो.
- कुपोषण निर्मूलन: मुलीच्या पोषणासाठी पालकांना आर्थिक मदत करणे.
२. १ लाख १ हजार रुपये कसे मिळतील? (५ टप्पे)
या योजनेचा लाभ थेट लाभार्थी मुलीच्या बँक खात्यात डीबीटी (DBT) द्वारे ५ टप्प्यांमध्ये जमा केला जातो:
| टप्पा | कधी मिळणार? | मिळणारी रक्कम |
| १ ला टप्पा | मुलीचा जन्म झाल्यावर | ५,००० रुपये |
| २ रा टप्पा | पहिलीत (Class 1st) प्रवेश घेतल्यावर | ६,००० रुपये |
| ३ रा टप्पा | सहावीत (Class 6th) प्रवेश घेतल्यावर | ७,००० रुपये |
| ४ था टप्पा | अकरावीत (Class 11th) प्रवेश घेतल्यावर | ८,००० रुपये |
| ५ वा टप्पा | १८ वर्षे पूर्ण झाल्यावर (अंतिम हप्ता) | ७५,००० रुपये |
| एकूण | १८ वर्षांपर्यंत | १,०१,००० रुपये |
३. पात्रतेचे निकष (Eligibility Criteria 2026)
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी खालील अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
- रहिवासी: लाभार्थी कुटुंब महाराष्ट्राचे कायमस्वरूपी रहिवासी असावे.
- रेशन कार्ड: कुटुंबाकडे पिवळे किंवा केशरी रेशन कार्ड असणे अनिवार्य आहे.
- उत्पन्न: कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न १ लाख रुपयांपेक्षा जास्त नसावे.
- जन्म तारीख: मुलीचा जन्म १ एप्रिल २०२३ रोजी किंवा त्यानंतर झालेला असावा.
- अपत्य मर्यादा: कुटुंबातील पहिल्या दोन मुलींनाच या योजनेचा लाभ मिळेल. जर दुसऱ्या वेळेस जुळ्या मुली झाल्या, तर त्या दोन्ही मुलींना या योजनेचा लाभ दिला जाईल.
४. आवश्यक कागदपत्रे (Documents Checklist)
अर्ज करण्यापूर्वी खालील कागदपत्रे तयार ठेवा:
- मुलीचा जन्माचा दाखला (Birth Certificate).
- पालकांचे (आई-वडील) आधार कार्ड.
- पिवळे किंवा केशरी रेशन कार्ड.
- तहसीलदारांचा वार्षिक उत्पन्नाचा दाखला (१ लाखापेक्षा कमी).
- बँकेचे पासबुक (मुलीचे किंवा आईसोबतचे संयुक्त खाते).
- रहिवासी प्रमाणपत्र (Domicile Certificate).
- कुटुंब नियोजन प्रमाणपत्र (दुसऱ्या अपत्याच्या वेळी).
- लाभार्थी मुलीचा फोटो.
[Image suggestion: A happy family in Maharashtra holding a small girl child, or a representative image of the Lek Ladki Yojana benefits chart]
५. नागपूर आणि विदर्भातील स्थिती
नागपूर जिल्ह्यातील ग्रामीण भागातील अंगणवाड्यांमध्ये या योजनेसाठी मोठी नोंदणी होत आहे. जिल्हा परिषद नागपूरच्या माध्यमातून ‘लेक लाडकी’ योजनेचा प्रचार गावागावात केला जात आहे. विशेषतः मेळघाट आणि गडचिरोली सारख्या दुर्गम भागात कुपोषण कमी करण्यासाठी ही योजना एक प्रभावी शस्त्र ठरत आहे. नुकत्याच मिळालेल्या अपडेटनुसार, नागपूर विभागात हजारो मुलींच्या खात्यावर पहिला हप्ता (५,००० रुपये) जमा होण्याची प्रक्रिया सुरू झाली आहे.
६. अर्ज कसा करावा? (Application Process)
ही योजना ऑनलाईन आणि ऑफलाईन अशा दोन्ही पद्धतीने राबवली जाते:
ऑफलाईन पद्धत:
- आपल्या जवळच्या अंगणवाडी केंद्रात जाऊन ‘लेक लाडकी’ योजनेचा अर्ज विनामूल्य मिळवा.
- अर्जातील सर्व माहिती अचूक भरा आणि आवश्यक कागदपत्रे जोडा.
- भरलेला अर्ज अंगणवाडी सेविकेकडे किंवा मुख्य सेविकेकडे जमा करा.
- तिथून हा अर्ज बालविकास प्रकल्प अधिकारी (CDPO) कार्यालयाकडे मंजुरीसाठी पाठवला जातो.
ऑनलाईन पद्धत:
राज्य सरकार लवकरच यासाठी स्वतंत्र पोर्टल किंवा महा-आयटी (Maha-IT) च्या माध्यमातून ऑनलाईन लिंक उपलब्ध करून देणार आहे. सध्या अंगणवाडी सेविकेद्वारेच अर्ज करणे हा सर्वात सोपा मार्ग आहे.
७. अर्जाची स्थिती कशी तपासायची?
एकदा अर्ज जमा केल्यानंतर, अंगणवाडी सेविका तुम्हाला अर्जाची पोचपावती देईल. तुम्ही तुमच्या अर्जाची स्थिती जाणून घेण्यासाठी आपल्या गावातील अंगणवाडी केंद्रात जाऊन विचारणा करू शकता. मंजुरी मिळाल्यावर तुमच्या मोबाईलवर सरकारकडून एसएमएस (SMS) येईल.
निष्कर्ष
‘लेक लाडकी’ योजना ही केवळ आर्थिक मदत नसून, मुलींना मानाने जगण्याचा अधिकार देणारी एक क्रांती आहे. १ लाख १ हजार रुपयांच्या या मदतीमुळे मुलींच्या उच्च शिक्षणाचा मार्ग मोकळा होणार आहे. जर तुमच्या कुटुंबात किंवा आसपास १ एप्रिल २०२३ नंतर मुलगी जन्माला आली असेल, तर या योजनेचा लाभ घेण्यास विसरू नका.
Disclaimer
सदर माहिती महाराष्ट्र शासनाच्या महिला व बालविकास विभागाच्या सार्वजनिक घोषणांवर आधारित आहे. योजनेचे नियम, अटी आणि अर्जाची पद्धत काळानुसार बदलू शकते. अधिकृत माहितीसाठी आपल्या स्थानिक अंगणवाडी केंद्रात किंवा wcd.maharashtra.gov.in ला भेट द्या.
